Özet

İnsanoğlunun yaşamını sürdürebilmesi için karşılanması gereken temel ihtiyaçlarından olan beslenme, giyinme ve barınma gereksinimi devam ettikçe, önemini yitirmeyecek olan tarımı çok farklı ifadelerle tanımlamak mümkün ise de temel olarak, toprağı ve genetik materyali kullanarak, bitkisel ve hayvansal ürünler üretilmesidir. Daha geniş bir ifadeyle, bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretilmesi, üretilen ürünlerin kalite ve verimlerinin yükseltilmesi, bu ürünlerin uygun koşullarda muhafazası, işlenip değerlendirilmesi ve pazarlanmasına tarım denir. Tarım, çiftçiler açısından ekonomik bir faaliyet ve iş alanı olarak görülürken, farklı üreticilerin aynı materyali kullanarak farklı ürünler elde edebilmesi, yani öznelliği yönüyle sanat, teknik ve teknolojinin kullanılabilmesi ve uygulamaların denenebilmesi ve gözlenebilmesi açısından da tarım bir bilimdir. Tarımı piyasadaki karar birimlerinin bakış açılarıyla değerlendirecek olursak, tüketiciler için tarımın önemi tartışılmaz. Tarım, bireylerin hayatlarını sürdürebilmeleri ve bunun ötesinde dengeli beslenmeleri için alternatifsizdir. İnsan yaşamında gerekli olan protein, yağ ve karbonhidratı sağlayan gıdaların tamamına yakını tarımsal üretimlerden sağlanmaktadır. Giyim açısından değerlendirildiğinde, gelişen teknolojiyle birlikte birçok giyim eşyası doğal olmayan sentetik maddelerden yapılmakta ve farklı özelliklerinden dolayı tüketiciler tarafından tercih edilmektedir. Tüketici tercihlerindeki sentetik eğilimine rağmen pamuk ve ketenli doğal kumaşların tüketim oranı tüm talebin yaklaşık yarısını oluşturmaktadır (DPT, 2001). Devlet açısından bakıldığında bir yandan toplumun beslenmesindeki katkısı, diğer yandan üretime, istihdama, dış ticarete, sanayiye ve milli gelire katkılarıyla da ülke ekonomisi için önemli bir sektördür (Cankurt, 2002). 2011 verilerine göre üretilen tüm ürünlerin parasal karşılığı olarak bilinen GSMH’nın %8 gibi küçük bir bölümü tarımdan sağlanıyor olsa da istihdamdaki payı ve entegre sektörlerin üretimleriyle bu değer oldukça yükselmektedir (TUİK, 2011a). Bu nedenlerle tarım her ülke için stratejik ve yadsınamaz bir konuma haizdir. Son olarak üreticiler cephesinden konu ele alınırsa, en temelde ülke nüfusunun yaklaşık %25’i geçimini tarımdan sağlamaktadır. Yine 5,2 milyon kişi ile ülke istihdamının yaklaşık %25’i tarımdan sağlanmaktadır. Bu orana kabaca tarıma dayalı sanayi ve ulaştırma sektörlerinin de eklendiğini düşünecek olursak bu oranın katlanacağı açıktır. Önemli ve vazgeçilmez olan tarım sektörü, coğrafi bölgelere göre oldukça farklılık göstermektedir. Bu farklılık iklim, rakım ve toprak yapısı gibi doğal çevre faktörlerinden kaynaklanabileceği gibi, sosyo-demografik ve kültürel faktörlerin yanında bölgeler arası gelişmişlik farklarından da kaynaklanabilir. On yıllardır, Türkiye’de bölgeler arası gelişmişlik farklarının dengeli bir yapıya kavuşturulması, bölgesel ve yerel kalkınmanın hızlandırılması ve sürdürülebilir dengeli bir gelişmenin sağlanması için çeşitli politikalar uygulanmış ve stratejiler denenmiştir. Bunların başında, çeşitli büyüklükteki bölgeleri hedef alan bölge planları yer almaktadır. Bölge planları, kalkınma planlarının hedef ve stratejileri çerçevesinde bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması, geri kalmış yörelerde yaşayan nüfusun refah düzeyinin yükseltilmesi, metropollere büyük yük getiren göç eğilimlerinin istikrarlı bir dinamiğe kavuşturulması, plansız kentleşme nedeniyle oluşan sorunların çözüme ulaştırılması amacıyla bölgelerin özellikleri, farklılıkları, gelişmişlik düzeyleri ve temel sorunları ile potansiyellerinin belirlenmesine yönelik olarak merkezde hazırlanmaktaydı (TKB, 2005). Diğer yandan sektörel planlama Türkiye’de, ulusal bazda hazırlanan Beş Yıllık Kalkınma Planları (BYKP) kapsamında yapılmaktaydı ve bu çerçevede günümüze kadar yapılan tarımsal planlamalar merkezi planlama şeklinde olmuştur. Tarım da diğer sektörlerde olduğu gibi ulusal planlama ile yönlendirilmekteydi (GTHB, 2007a). Ancak, çoğu zaman kalkınmada öncelikli yöreleri hedef alan destek uygulamaları, organize sanayi bölgeleri politikası, yatırımlarda devlet yardımları ve kırsal kalkınma projeleri ile birlikte yürürlüğe konulan bölge planları, bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasında ve hedeflenen gelişme düzeyini ve ortamını oluşturmada beklenen etkiyi doğuramamıştır (TKB, 2005). Kaynak sorunu ve bölgesel gelişme alanındaki kurumsal yapının yetersizliği gibi nedenlerden dolayı bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması ve bölgeler arası dengeli büyüme ve gelişmenin sağlanmasında istenen seviyeye ulaşılamamıştı. Konunun Önemi Yerel ve bölgesel gelişmeyi hızlandırmaya odaklı kalkınma birimleri konumundaki oluşumlar ihtiyaç haline gelmiştir. Kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel potansiyeli harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma plânı ve programlarda öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak üzere oluşturulacak Kalkınma Ajanslarının kuruluş, görev ve yetkileri ile koordinasyonuna ilişkin esas ve usulleri düzenlemek üzere, Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun, 25.01.2006 tarih ve 5449 no ile kabul edilerek, 08.02.2006 tarihli ve 26074 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Balıkesir ve Çanakkale illerinin kalkınması ve yukarıda sayılan faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi amacıyla TR22 Bölgesinde, Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA) kurulmuştur. GMKA Balıkesir ve Çanakkale’yi kapsayan TR22 Bölgesinde, kalkınmada öncelikli alanları ve enstrümanları belirleyecek ve karar vericilerin kullanımlarına sunacaktır. Özetle, bir sistemin gelişmesi ve kalkınması özellikle de sosyolojik alanlarda sistemi oluşturan unsurların kalkınması ve gelişmesine bağlıdır. Aynen öyle de ulusal kalkınmanın sağlanması için bölgesel; bölgesel kalkınmanın sağlanması için de il bazında kalkınmayı gerçekleştirmek tahminlerin üzerinde bir öneme sahiptir. Çalışmanın Önemi Kalkınmanın ve gelişmenin sağlanması için yapılması gerekenlerin başındaki ilk aşama, genellikle durum tespiti aşamasıdır. Farklı bir ifadeyle, “durumumuz nedir? Hangi özelliklerimiz güçlü, hangilerinin ise geliştirilmesi gerekmektedir? Gelişmeler neleri fırsat haline getirirken, neler ise gelişmeyi tehdit eder? Yapısal özellikler ve potansiyeller nedir? Sorunlar nelerdir ve nereden kaynaklanmaktadır?” gibi sorulara cevap aranması ile kalkınma projelerinin ön çalışmaları başlamaktadır. Varmak istenilen noktaya ulaşılabilmek için bulunulan noktanın bilinmesi önemlidir. Çalışmanın Amacı Bu çalışma ile Balıkesir ve Çanakkale illerinin içinde bulunduğu TR22 Bölgesinin kalkınmasının, gelişiminin gerçekleştirilebilmesi için yapılacakların belirlenmesinde bir ön çalışma niteliğindedir. Dolayısıyla, bu çalışmanın TR22 Bölgesinin kalkınma ve gelişim stratejilerinin oluşturmasında önemli bir rolü olacağı açıktır. Buradan hareketle araştırmanın amacı, söz konusu iller için büyük öneme sahip olan tarım sektöründe mevcut durumun ne olduğu, sorunların neler olduğu ve çözüm yollarının neler olabileceği konusunda ipuçları elde edilmesidir. Çalışmanın Kapsamı Çalışma 2012 yılında Balıkesir ve Çanakkale illerinde yürütülmüştür. Durum tespitine yönelik açıklayıcı bir araştırmadır. Bu çalışmanın kurgulanmasında özellikle sorunların belirlenmesinde, bizzat sorunu yaşayan paydaşların düşüncelerinin alınması, bakış açılarının yakalanması hedeflenmektedir. Bu kapsamda çalışma üç temel aşamada gerçekleştirilmiş ve sonuçlar rapor halinde GMKA’ya sunulmuştur. Aşamaların ilki tarımla ilgili kamu kurumları, özel sektör, tarımsal örgütler ve sivil toplum kuruluşlarının (STK) bir araya getirilerek ilin mevcut durumunun, öncelikli sorunlarının ve çözüm yollarının tartışıldığı çalıştaylardır. Çalıştaylardan elde edilen veriler ile ikinci aşamada, bölgedeki uygulanan alan çalışmasının temellerini oluşturmuştur. Çalıştaylardan elde edilen veriler çiftçi anketlerinin hazırlanmasında kullanılmıştır. Gelinen aşamada elde edilen verilerin analizleriyle biriktirilen bilginin sınanması, eksikliklerinin giderilmesi, bulgulardaki aydınlanmamış yönlerin tartışılması amacıyla, sektör temsilcileri, konunun uzmanlarıyla derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Detaylar bu bölümün devamındaki Materyal ve Yöntem bölümünde verilmiştir.

Özet

Dünya savaşlarının yapıldığı, Cumhuriyetimizin temellerinin atıldığı bir şehir olmasının yanında, dünya tarihi açısından adından söz ettiren Troya, Assos, Alexandria Troas, Apollon Smintheus, Parion gibi arkeolojik değerlere de sahip olan Çanakkale, ülkemizde turizm açısından en şanslı iller arasında yer almaktadır. Şehitliklerimizi ziyaret eden yerli ve yabancı ziyaretçileri ağırlama şerefi, milli birlik ve beraberliğimizin, birlikte yaşama kültürümüzün ve çok sesliliğimizin sembolü olan huzur kenti Çanakkale’ye nasip olmuştur. Tarihi, stratejik, kültürel varlıklarının yanı sıra ortaya çıkarılmayı bekleyen birçok turizm değerine de sahip olan Çanakkale’de, diğer illerde kentleşme sırasında yaşanan birçok olumsuzluğun daha az seviyelerde olduğu görülmektedir. Dünya turizminde yeni trendlerden olan demografisi bozulmamış, yerel değerlerini koruyan, geleneksel toplum yapısına sahip, yöresel lezzetleri ile gastronomi açısından farklılık yaratan, bozulmamış doğal imkanları olan, ekolojik tarım faaliyetlerinin uygulanabildiği, hikayesi olan destinasyonlardan biridir Çanakkale. Masmavi plajları, tertemiz havası ve bol rüzgarları ile sörf, kite sörf imkanları sunarken, eşsiz su altı fauna ve florası ve batık zenginliği ile Çanakkale bir deniz turizmi merkezi olma yolunda ilerlemektedir. Turizm Bakanlığı’nın Termal master planında1 da vurgulanan, mineral zenginliği açısından ülkemizin sahip olduğu en kıymetli kaplıcaların yer aldığı Biga Yarımadası, raporumuzun ilerleyen bölümlerinde yer alacağı gibi yapılacak yatırımlarla gelecek yıllarda sağlık turizminde de Çanakkale’nin adından bahsettireceği açıktır. İlimizde sayısı dokuzu bulan “TaTuTa”2 çiftlikleri ve diğer eko-tatil çiftlikleri ile eko turizm açısından Çanakkale’nin yükselen değer olma yolunda ilerlediğini göstermektedir. Yetkililerin de konuya duyarlılık göstermesi ile Kaz Dağları’nın bir turizm destinasyonu olarak görülmesi, burada turizmi sekteye uğratacak, doğaya zarar verecek her türlü çalışmanın önüne geçilmesi, Çanakkale sınırları içinde yer alan Kaz Dağları bölgesinin milli park ilan edilmesi ile daha fazla turistin buraya çekilebileceği düşünülmektedir. Çanakkale’nin alternatif turizm değerlerinin ortaya çıkarılabilmesini amaçlayan bu raporun ve yine bu çalışma çerçevesinde oluşturulan Çanakkale illüstrasyon turizm haritasının ilimiz turizmine yeni bir açılım getirmesini diliyoruz.

Özet

1. Dünyada nüfus artışına bağlı olarak tarım ürünlerine olan talebin yoğunluğu; bitkisel üretim gibi hayvansal üretimde de entansifleşme eğilimlerini artırmıştır. Son 20 yılda dünya nüfusu toplam %30 oranında artmış; buna karşılık hayvan varlığı ve et, süt vb. hayvansal ürünlerdeki artış aynı düzeyde olmamıştır. 2. Son dönemlerde hayvancılık çayır-meralara (otla beslenmeye) dayalı yetiştiricilikten uzaklaşılarak; az sayıdaki büyük işletmede, çok sayıda hayvanın sıkıştırıldığı alanlarda yapılmaya başlanmıştır. Araştırmalar “Endüstriyel hayvancılık” olarak tanımlanan bu yöntemin birçok çevresel, biyolojik ve ekonomik zararlarının olduğunu göstermiştir. 3. Endüstriyel hayvancılığın sakıncalı özelliklerinden biri de çoğu genetiği değiştirilmiş (GDO’lu) mısır, soya gibi ürünlerin yem olarak kullanılmasıdır. 4. Merada (otla) beslenen hayvanlardan elde edilen et, süt vb. ürünlerin kesif (yoğun) yemle beslenenlere göre daha üstün özelliklere sahip (toplam yağ ve doymuş yağ asitleri içerikleri daha düşük; buna karşılık vitaminler, omega-3 ve konjuge linoleik asit düzeyleri daha yüksek) oldukları araştırmalarla ortaya konmuştur. 5. Günümüzde hayvan haklarına gösterilen ilgiden dolayı hayvan refahı ka vramı giderek önem kazanmıştır. Alternatif olarak gündeme gelen, meralara ve kimyasal kullanılmaksızın üretilen yemlere dayalı “organik hayvansal üretim” çevreye daha az zararlı ve daha etik bir üretim sistemi olarak düşünülmektedir. 6. Tüketiciler organik h ayvansal ürünleri kaliteli, kalıntı içermeyen, refahına özen gösterilen hayvanlardan elde edilmiş, daha fazla çevre dostu koşullarda üretilmiş ürünler oldukları için tercih etmektedirler. 7. YYetiştirildikleri bölgeye uyum sağlamış, hastalıklara dayanıklı yerli ırkların kullanımı, uygun barınak koşulları, sağlıklı hayvan yetiştiriciliği (hayvan refahı) ve organik yemlerle besleme gibi dört ilke organik hayvancılığın temelini oluşturmaktadır 8. Organik tarım önce bitkisel üretim amacıyla ortaya çıkmış; daha sonra hayvancılıkta da önemli gelişmeler sağlanmıştır. Özellikle ABD, Kanada, Avusturya, Danimarka ve Almanya gibi ülkelerde organik hayvansal üretime geçiş başlamıştır. 9. Türkiye hayvancılığı esas olarak meraya dayalı ekstansif bir hayvancılık olup; hayvan besleme büyük ölçüde doğal meralara, anızlara ve hububat samanına dayalıdır. 10. Türkiye’de son 30 yıllık dönemde nüfusun 30 milyon kişi artmasına karşılık, toplam hayvan varlığı 85 milyon baştan 41 milyon başa düşmüş; yani yarı yarıya azalmıştır. 11. Türkiye’de organik tarım faaliyetleri tüketicilerin talebi üzerine değil, bitkisel üretime yönelik olarak Avrupalı şirketlerden gelen talepleri karşılamak için başlamıştır. Türkiye’de son 10 yıllık dönemde yetiştirilen organik ürün çeşidi 150 adetten 216’ya çıkmış, üretici sayısı 12.4 binden 42 bin kişiye ulaşmıştır. Üretim alanları 6 katına, üretim ise 4 katına çıkmıştır. Ancak bu tablonun ihracata yansıdığı söylenemez. 12. Türkiye’de tavukçuluğun tümü ve süt sığırcılığının bir bölümü hariç olmak üzere koyun, keçi gibi hayvan türleri ekstansif koşullarda yetiştirilmektedir. Bu nedenle özellikle küçükbaş hayvan yetiştiriciliği daha kolay ve daha az masrafla konvansiyonel sistemden organik sisteme dönüştürülebilir. 13. Türkiye’de son yıllarda organik hayvansal üretimde gelişmeler sağlanmış; organik büyükbaş ve küçükbaş besiciliği, süt ve et üretimi, kanatlı yetiştiriciliği başlamıştır. Büyükbaş, küçükbaş ve kanatlıda organik üretim yapan çiftçi sayısı (geçiş süreci hariç) 2005 yılında 4 iken; 2010 yılında 105 olmuştur. 14. Balıkesir İli, değişik iklimlerin bir arada yaşandığı, coğrafi konumu ve verimli toprakları ile Türkiye’nin önemli tarım alanlarından biridir. İlin arazi varlığının %35.4’ü ekilebilir arazi, %14.4’ü çayır-mera, %46.5’i orman, %3.5’si ise tarım dışı araziler oluşmaktadır. 15. Balıkesir İli genelinde 7.991 dekar alanda organik tarım yapılmaktadır. Organik tarımın en yoğun olarak uygulandığı ilçe Ayvalık olup, onu Bigadiç, Burhaniye ve Sındırgı izlemektedir. Organik olarak yetiştirilen başlıca ürünler haşhaş, buğday, yulaf, domates, biber, çam fıstığı, arpa, fiğ, nohut ve zeytindir. 16. Balıkesir İli, Türkiye beyaz et üretiminin yaklaşık %20’sini, yumurta üretiminin ise %12’sini tek başına karşılamaktadır. Ayrıca süt ve besi hayvancılığında da çok büyük bir potansiyele sahiptir. Türkiye’deki entansif (endüstriyel) süt ve besi işletmelerinin önemli bir kısmı Balıkesir’de faaliyet göstermektedirler. 17. Balıkesir’de son 5 yılda sığır ve keçi varlığının arttığı, buna karşılık koyun varlığının düştüğü görülmektedir. Broiler ve yumurtacı tavuk varlığı yıldan yıla değişkenlik göstermektedir. Kovan mevcudunda ise %30’luk bir artış olmuştur. 18. Türkiye’deki kültür ırkı sığırların yaklaşık %10’u Balıkesir’de bulunmaktadır. İlin süt sığırı varlığının %76’sı kültür ırkı olup; yetiştiricilik daha çok küçük ölçekli işletmelerde yapılmaktadır (Süt sığırlarının %70’i 25 baştan az hayvana sahip işletmelerdedir). 19. İlin besi sığırı varlığının %88’i kültür ırkı olup, toplam besi sığırının %40’ı 50 baştan fazla hayvana sahip işletmelerde bulunmaktadır. 20. İlde son 5 yıllık dönemde süt ve süt ürünlerinde süt sığırcılığındaki gelişmelere paralel olarak önemli artışlar gözlenmektedir. Buna karşılık söz konusu dönemde kırmızı et üretimi değişmemiş; beyaz et, yumurta ve bal üretiminde ise artış eğilimi sürmüştür. 21. Yürütülen bu araştırma ile Marmara Bölgesi gibi sanayileşmenin yoğun olduğu bir bölgede organik hayvancılığa ilişkin fırsat alanlarının olabileceği; hayvancılıkta tek alternatifin entansif yöntemle, hayvan refahı kurallarına uymayan, yem girdilerinde tümüyle dışa bağımlı bir sistemin olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. 22. Araştırma kapsamında ekstansif hayvancılığın öne çıktığı tüm köylere gidilmiş; böylelikle çevreye duyarlı sürdürülebilir anlamda da bir hayvancılık yapılabileceği konusunda yetiştiricilerde farkındalık yaratılmaya çalışılmıştır. 23. Araştırma Balıkesir İli’nin tüm ilçelerine bağlı 270 köyde yürütülmüştür. Araştırmanın ana materyalini söz konusu köylerden seçilen 963 yetiştirici ile karşılıklı görüşme yoluyla elde edilen birincil veriler oluşturmaktadır. 24. Araştırma bölgesinde Bigadiç, Dursunbey, Havran ve Sındırgı ilçelerinde yerli ırk sığırlara sahip işletmeler çoğunluktadır. 25. Araştırma bölgesindeki yetiştiricilerin sadece %5.2’si sığırların beslenmesinde kesif yem kullanmamaktadır. Hayvanlarını yıl boyunca otlatma alanlarına çıkaran yetiştiricilerin oranı %24.3; yem hammaddelerini kendisi üreten yetiştiricilerin oranı ise %70.1’dir. 26. Araştırma bölgesinde otlatma alanlarının durumunu yeterli gören sığır yetiştiricilerinin oranı %58.8 olup, yetiştiricilerin %21.4’ü yıl boyunca yeterli miktarda kaba yem bulamadığını bildirmişlerdir. 27. Araştırma bölgesindeki koyun varlığında yerli ve melez ırklar çoğunluktadır. Kültür ırkı koyuna sahip yetiştiriciler %4.7 gibi çok düşük düzeydedir. 28. Araştırma bölgesinde otlatma alanlarının durumunu yeterli gören koyun yetiştiricilerinin oranı %71.8 olup, yetiştiricilerin %15.3’ü yıl boyunca yeterli miktarda kaba yem bulamadığını bildirmişlerdir. 29. Araştırma bölgesinde kesif yemi sadece kuzu beslemede kullanan yetiştiricilerin oranı %25.5’dir. Genel olarak gebelik döneminin sonunda ve laktasyon döneminin başlangıcında ilave yoğun yem kullanımı yaygındır. 30. Araştırma bölgesinde yerli ve melez ırk keçilerin yaygın olduğu, yetiştiricilerin %9.2 gibi küçük bir bölümünün kültür ırkı keçi bulundurduğu saptanmıştır. 31. Araştırma bölgesindeki keçi yetiştiricilerinin %77.1’i hayvanlarını yıl boyunca otlatma alanlarına çıkarmaktadır. Otlatma alanlarının durumunu yeterli gören yetiştiricilerin oranı %81 düzeyindedir. 32. Araştırma bölgesindeki keçi yetiştiricilerinin %87.6’sı yıl boyunca yeterli düzeyde kaba yem bulabildiklerini belirtmişlerdir. Yem hammaddelerini kendisi üreten yetiştiricilerin oranı %44.4’tür. 33. Araştırma bölgesindeki keçi yetiştiricilerinden %12.4’ü hayvanlarına ilave yoğun yem vermediklerini bildirmişlerdir. İlave yoğun yem genel olarak oğlak beslemede kullanılmaktadır. 4 34. Araştırma bölgesinde büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda paraziter enfestasyon, meme, sindirim sistemi, solunum sistemi, ürogenital sistem, dolaşım sistemi ve ayak-eklem hastalıkları ile karşılaşıldığı belirlenmiş, ilaç dışında değişik tedavi yöntemlerinin yaygın olarak uygulandığı saptanmıştır. 35. Merkez ilçede entansif yetiştiriciliğin ön planda olması, organik hayvancılık açısından bir dezavantaj olarak görülmektedir. 36. Ayvalık ilçesinin yoğun olarak zeytin tarımı yapılması nedeniyle organik hayvancılık için uygun olmadığı düşünülmektedir. 37. Balya ilçesi nüfusunun az olması ve arazi varlığının önemli bir bölümünün ormanlarla kaplı olması gibi nedenlerle organik hayvancılık açısından uygun bir konumda görülmemektedir. 38. Bandırma ilçesi sanayi yoğun bir bölge olması nedeniyle organik hayvancılık için uygun bir konuma sahip değildir. 39. Burhaniye ilçesinde büyükbaş hayvan varlığının %60’ına yakın kısmı yerli ve melez hayvanlardan oluştuğundan, özellikle Madra Dağı yöresinde organik hayvancılık sistemine geçilebileceği düşünülebilir. Ancak, zeytin tarımının yoğun olarak yapılması nedeniyle, bu potansiyelin tam olarak değerlendirilemeyeceği ön görülmektedir. 40. Yerli ırklar ve melezlerinden oluşan yüksek küçükbaş hayvan varlığı ve örgütlü yetiştiricileri ile Dursunbey, İvrindi ve Sındırgı ilçelerinin bazı yörelerinin organik sisteme daha kolay uyum sağlayabilecekleri öngörülmektedir. 41. Erdek ilçesine bağlı Paşalimanı Adası izole bir bölge olarak organik hayvancılık sistemi için akla gelse de; bitki örtüsünün uygun olmamasından dolayı organik hayvancılık bakımından uygun olmadığı düşünülmektedir. 42. Gömeç ilçesi meraların yetersiz oluşu, öncelikli uğraşı hayvancılık olan yetiştirici sayısının azlığı, zeytinciliğin ön plana çıkması gibi nedenlerle organik hayvancılık için uygun değildir. 43. Gönen ve Susurluk ilçelerinde oturmuş entansif büyükbaş hayvancılık ve kesif yemlemeye dayalı kuzu besisi ön planda tutularak yapılan koyunculuğun organik yetiştiriciliğe geçişin zor olacağı düşünülmektedir. 44. Marmara ilçesinin bazı olumsuzluklar olsa da, sanayi yoğun bir bölgede, organik hayvan yetiştiriciliği için en uygun yerlerden biri olduğu ve bu potansiyelin zaman kaybetmeksizin değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Özet

“Çanakkale ve Balıkesir İlleri içim Su Ürünleri Endüstrisine Dayalı Ekonomik Gelişme Modeli” projesi, Güney Marmara Kalkınma Ajansı’nın desteklediği, su ürünlerine yönelik bir sektör raporudur. Çalışma kapsamında dünyada ve Türkiye’deki su ürünleri sektörlerinin mevcut durumlarına değinilmiştir. Bununla beraber TR22 Bölgesinin genel durumuna ilişkin bilgiler içeren çalışma kapsamında Balıkesir ve Çanakkale illerine ilişkin, su kaynakları, su ürünleri ve illerin sahip olduğu avantajlara ayrıca değinilen çalışmada üretim potansiyeli de ele alınmıştır. Su ürünleri sektöründe çalışan firmaları, üretim potansiyelleri, sektörde çalışan işçilerin durumları, dış ticaret, pazarlama ve kredi kullanımları gibi pek çok açıdan ele alan çalışma kapsamında firmalara ilişkin SWOT analizleri de yapılmış ve nihayetinde bir etkinlik verimlilik analizi yaparak sektöre ilişkin çeşitli öneriler yapılmıştır.

Özet

Madenler ve yeraltı kaynakları 19. yüzyılda yaşanan sanayi devrimi ile birlikte giderek önem kazanmış, son yıllarda gelişen teknolojiyle birlikte endüstride ve inşaat, kimya, tarım, hayvancılık, imalat, makine gibi sayısız sektörde hammadde olma özelliği kazanmıştır. Mevcut maden potansiyelinin iyi değerlendirilmesi, madenlerin ürüne dönüştürülüp ticaretinin yapılması bir ülkenin ekonomik kalkınmasına katkı sağlayacak unsurlardandır. 2000’li yıllardan itibaren yükselişe geçen Asya kıtasındaki ülkelerin ve dünyadaki diğer gelişmiş ülkelerin ekonomisinde madencilik sektörünün önemli yer tutması bu durumu doğrular niteliktedir.2007 yılı ortalarında ABD’de ortaya çıkan 2008 yılında küresel boyuta ulaşan ve halen etkisi devam eden Dünya Finansal Krizinin reel sektör ile yatırımcılar üzerinde bıraktığı derin etki, yatırımların hızını kestiği gibi, ekonomik gelişmelere duyarlı olan madencilik sektörünün; üretimde ve dış satımda da yavaşlamasına sebep olmuştur. Bugün gelinen durum, bu kriz sonrasında sermaye sahiplerinin yatırım tercihlerinde üretime dayanan yatırım araçlarını seçmelerine sebep olmaktadır. Dünya Finansal Krizinden sonra, yatırımcılar üretim sektörüne dönmüş, kazancı ve ederi somut kaynakları tercih eder hale gelmiştir. Küresel krizle birlikte düşüş eğilimine girilmiş olmasına rağmen; bu dönüşümün enerji ve madencilik gibi somut üretime dayanan sektörlere kaynak ayrılacak ülkelerin gelecekteki kalkınmalarına hız kazandıracağı görülmektedir. Madencilik faaliyetlerinin 2010 yılında yaklaşık 1,5 trilyon ABD doları değerinde bir pazar ve 10 milyar tonluk bir işleniş hacmine ulaştığı tahmin edilmektedir. Madencilik sektörünün en gelişmiş olduğu ülkeler olarak ABD, Kanada, Avustralya ve Çin göze çarpmaktadır. Bununla beraber maden çeşidine göre sektörde söz sahibi olan ülkeler değişebilmektedir (Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı, 2010). Türkiye, sahip olduğu zengin yeraltı kaynaklarıyla madencilik sektöründe önemli bir potansiyele sahiptir. Ülkemiz, dünyada ticareti yapılan 90 çeşit mineralden 77’sine ev sahipliği yapmaktadır. Önemli maden rezervlerimiz olarak mermer, doğal taşlar, bor mineralleri, krom, feldspat, sünger taşı, bentonit, perlit, kalsit ve trona göze çarpmaktadır. Ülkemizin madencilik alanında ihracat yaptığı başlıca ülkeler Çin, ABD, İtalya, Hindistan, İngiltere, Suudi Arabistan ve Rusya’dır (Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı, 2010). Ülkemizin madencilik sektörünün 2002 yılında 1,9 milyar dolar olan cirosu yıllık %32,1’lik bileşik büyüme oranıyla 2008 yılında 10,2 milyar dolara ulaşmıştır. Küresel krizin etkileriyle 2009 yılında yaklaşık %10’luk bir gerileme yaşasa da 2010 yılında uluslararası piyasalardaki düzelmeye paralel olarak sektörün göstergeleri yeniden pozitif eğilime dönmüştür ve 10 milyar dolar ciroya ulaşmıştır. İlerleyen yıllarda madencilik sektöründe ekonomik gelişme yaşanacağı öngörülmektedir (Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı, 2010). Dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak, artan uluslararası ticaret, iş ilişkileri ve küreselleşme sonucu, ulusal düzenlemeler yeterli olmamakta ve yeni uluslararası düzenlemelere de ihtiyaç duyulmaktadır. Türkiye’de son yıllarda madenciliğin önündeki engellerin kaldırılmasına dair yasal düzenlemeler yapılmış, sektöre verilen teşvikler artmış ve bunların neticesinde yatırımcı sayısı artmıştır. Bununla beraber sektörün toplam cirosu, kişi başına düşen maden tüketimi ve ülkemiz Gayri Safi Milli Hasılasına (GSMH) yaptığı katkı dünya ortalamasına oranla düşük kalmaktadır. Bu durum ülkemizdeki yeraltı kaynakları potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğinin göstergesidir (Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı, 2010). Balıkesir ilinde madencilik önde gelen sektörlerden biridir. İlimiz yeraltı kaynakları bakımından Türkiye ortalamasının yaklaşık 3 katı kadar zengindir. Ayrıca ülkemizde en çok maden ruhsatı ilimizde mevcuttur. Özellikle altın, gümüş, antimon, civa, bakır, kurşun, çinko, demir, manganez, krom, bor ve tuzları, zeolit, mermer, ametist taşı, kaolin, bentonitik killer ve linyit Balıkesir ilinin dikkat çeken yeraltı kaynaklarıdır. Balıkesir, ülkemizin dünya ölçeğinde rezerve sahip olduğu bor minerallerinde birinci ve mermer mineralleri bakımından da ikinci sıradaki ildir. Ayrıca ilimizin önemli madencilik ürünleri arasında yapı ve dekorasyon malzemesi olarak kullanılan mineraller de önemli bir yer tutmaktadır (MTA, 2011). Bu çalışmanın amacı zengin yeraltı kaynaklarına sahip ilimizin madencilik sektörüne dair potansiyelinin incelenmesidir. Çalışmada ilimizin bu sektördeki yerinin önemini daha iyi görebilmek için öncelikle dünyada madencilik sektörü değerlendirilmiş, ardından ülkemizdeki mevcut durum incelenmiştir.

Özet

Özet

Özet

Bu çalışmada TRC1 Bölgesi’ndeki kadın emeği yoğun kooperatifler ve tarımsal kalkınma kooperatiflerinin profilini ortaya çıkarılmış ve mevcut sorunlarını ve olası çözüm önerilerini belirlenmiştir. Bu amaçla hazırlanan raporun, TRC1 Bölgesi’ndeki kadın kooperatifleri ve tarımsal kalkınma kooperatiflerine yönelik kısmi profilleme çalışması, ihtiyaç alanı ve konularının belirlenmesi, kooperatiflerin rasyonel ve etkin biçimde yönetilmesi; ürünlerin pazarlanmasında, üreticilerin finansmana ulaşmasında etkin bir duruma getirilmesi bağlamında oluşturulacak olan plan, politika ve uygulama araçlarına altlık oluşturması beklenmektedir. Bu mevcut durum analizi kooperatifçilikle ilgili tüm tarafları kanıta dayalı bilgiye yönlendirme ve çözüm geliştirme amacıyla hazırlanmıştır.

Özet

Gaziantep Makine ve Metal Sanayi üretim ekosisteminin anlaşılması, ekosistem imkân ve kabiliyetleri (yetenekleri) ile uyumlu potansiyel alanların belirlenmesi, potansiyel alanlara ilişkin üretim ekosisteminin oluşturulmasına yönelik analiz ve sentez çalışmaları yapılarak rehber niteliğinde bir yol haritası geliştirilmiştir.

Özet

Adıyaman'ın önemli tarım ürünlerinin arasında yer alan bademin üretim-tüketim ve dış ticareti potansiyeli ulusal ve bölgesel düzeyde incelenmiştir.

Özet

Yapısı gereği iklim değişikliğinden en çok etkilenecek sektör olan tarımsal üretimde sosyo-ekolojik sistemlerin iklim değişikliğine uyum kapasitesinin arttırılması önem arz etmektedir. Bu kapsamda, araştırma raporu ile yarı kurak bir iklime sahip TRC1 Bölgesi'nde iklimsel veri setlerinin yanı sıra alana dair tarımsal coğrafi bilgiler kullanılarak bölgenin tarımsal iklim değişikliği kırılganlık haritaları oluşturulmuştur. Bölgenin tarımsal üretim yapısının iklim değişikliğinden nasıl etkileneceği belirlenmiş ve iklim değişikliği uyum önlemlerine yer verilmiştir.

Özet

Gaziantep gelişmiş sanayi gücü ve insan kaynağı ile medikal ürünler konusunda ülkemizin dışarıya olan bağımlılığının azaltılması ve ülke ekonomisine katkı sağlanması konusunda önemli bir potansiyele sahiptir. İlde imalat sanayinin ağırlıklı olarak tekstil, gıda ve plastik gibi medikal sanayiye altlık oluşturabilecek sektörlerden oluşuyor olmasının bölge ekonomisinin katma değerli üretim dönüşümüne girmesi noktasında önemli bir avantaj sunduğu gözden kaçırılmamalıdır. Bu minvalde, bölgede medikal sektörünün kümelenerek, kümelenmenin vermiş olduğu avantajlar ile kamu-sanayi-üniversite işbirliğinin sağlanması önem arz etmektedir. Söz konusu sektör raporu, Gaziantep'teki medikal sanayinin profili ortaya çıkarmak amacıyla hazırlanmıştır.

Özet

Gastronomi turizmi diğer sektör ve kaynakları etkileyen kent, bölge deneyimini çekici hale getiren ve bunların gelişmesinde itici güç olan sektör niteliğindedir. Bu bağlamda TRC1 Bölgesi'nin gastronomi turizmini hareket ve değişim temaları üzerinden ele alarak ortak değer, ortak gelecek ve ortak vizyon yaklaşımıyla stratejik plan hazırlanmıştır. Gastronomi Turizm Strateji Planı'nın çerçevesini Hareket, Bölgesel, Değişim, Yeni Nesil ve Kolektif olmak üzere 5 tema oluşturmaktadır.

Özet

Arıcılık sektörü bakımından önemli bir potansiyeli barındıran Adıyaman ilinin mevcut durumu, sorunları ve çözüm önerileri yapılan analizler ile değerlendirilmiştir.

Özet

Gaziantep yatırım ortamının tanıtımı

Özet

Kilis 7 Aralık Üniversitesinde düzenlenen Ekonomi çalıştayının sonucu olarak ortaya çıkmış olan bu çalışma ile Kilis ilinin mevcut durumu; imalat sanayi, tarım, hayvancılık, turizm ve ticaret alanlarında hem sosyal hem de ekonomik açıdan ele alınmış olup ilin sahip olduğu potansiyeli harekete geçirmeye yönelik katılımcı planlama anlayışıyla stratejiler ve yol haritası oluşturulmuştur.